Trong những năm gần đây khái niệm “work-life balance” rất phổ biến với nhân sự, đặc biệt là với giới trẻ đi làm. Nó trở thành một từ khoá hot mà mình hay nghe nhắc đến nhiều trong các buổi phỏng vấn, hoặc là performance review với các bạn trẻ vừa ra trường hoặc vừa đi làm được một thời gian. 

(Không ngờ mình đã già vậy rồi á, từ bị review mà giờ đã đến lúc được review cho người khác rồi haha) 

Vậy Work-life balance là gì? 

“Work” có thể khái quát là bất cứ việc gì mà người lao động phải làm để tạo ra thu nhập cho mình, có thể là làm công sở, làm tư nhân hay là freelance. Nói chung cứ phải “làm” và quy đổi thành tiền công thì đều là công việc hết. 

“Life” là tất tần tật những thứ còn lại, là cuộc sống, là thời gian riêng cho bản thân, gia đình, bạn bè, các sở thích cá nhân, v.v..

Có thể nói “work-life” là một nguyện vọng của người lao động về việc cân bằng giữa công việc (work) và đời sống (life), rằng khi tan làm công việc cũng không chen chân vào đời sống cá nhân, hoặc là thời gian dành cho công việc chỉ nên gói ghém trong 8hrs ở công sở, không nhiều hơn để không lẹm qua những hoạt động cá nhân khác. 

Nếu chúng ta đặt “work” và “life” trên một cán cân, thì có vẻ nguyện vọng này đang đang phân bổ work / life trên tỉ lệ 50 / 50 thì cán cân đó mới không lệch.

Tạm làm một phép tính nhỏ: trong một ngày chúng ta có 24hrs, dành ra hết 8hrs để ngủ thì mình sẽ có 8hrs để làm việc và 8hrs còn lại cho tất cả mọi việc còn lại như tập thể dục, gặp bạn bè, nấu ăn, gặp người yêu, làm các sở thích cá nhân này nọ khác. Nghe có vẻ cũng khá cân bằng và hợp lý, tạm thời vẽ một thời gian biểu như sau: 

• 6am bắt đầu ngày mới, mình sẽ có 3hrs để tập thể dục, ăn sáng, get ready và di chuyển đến chỗ làm. 

• 9am-5pm là toàn bộ thời gian dành cho công việc. 

• Từ 5pm – 10pm là có khoảng 5hrs thời gian dành cho gia đình, bạn bè, người yêu, sở thích cá nhân,… Và sau 10pm là lên giường đi ngủ 

Đây có lẽ là một thời gian biểu lý tưởng nhất vì ở trong từng mốc thời gian, chúng ta đặt toàn bộ tâm trí để hoàn thành các việc cần làm trong các khoảng thời gian đó. 

Nhưng mà ấy, cuộc đời luôn có nhiều điều không như chúng ta mong đợi mà. 

Ví dụ như ngoài việc tìm kiếm sự cân bằng, chúng ta còn tìm kiếm những điều khác như kinh nghiệm, lương thưởng cao, danh vọng, địa vị, … những yếu tố mà sẽ ảnh hưởng rất nhiều vào cách chúng ta sinh hoạt và làm việc – nhất là khi chúng ta vẫn còn trẻ, còn nhiều nhiệt huyết, còn nhiều ước mơ, hoài bão, và còn có xuất phát điểm khác nhau nữa. 

Có thể nói tóm tắt là, chừng nào chúng ta còn có nhiều mong muốn, thì sẽ không bao giờ có một sự “cân bằng” nào cả.

Nếu không là “work-life balance” thì sẽ là gì? 

Có một lý thuyết gọi là “Thuyết 4 lò lửa” mà Jame Clear, tác giả cuốn sách “Những thói quen tí hon” nhắc đến trong một bài viết trên blog cá nhân của mình. Tác giả nói rằng bạn hãy tưởng tượng cuộc sống của bạn như một cái bếp có bốn lò. Mỗi lò là một biểu tượng cho một mặt của cuộc sống:

• Lò lửa đầu tiên đại diện cho gia đình
• Lò lửa thứ hai đại diện cho bạn bè
• Lò lửa thứ ba đại diện cho sức khỏe
• Lò lửa thứ tư đại diện cho công việc

Như cách chúng ta đứng bếp vậy, nếu bật cả 4 lò, thì công suất sẽ không đủ khiến lửa sẽ nhỏ và hời hợt, yếu ớt khiến chúng ta cái gì cũng không đạt được. Nhưng nếu tắt bớt một, hai lò thì ngọn lửa ở hai lò còn lại sẽ bùng lên mạnh mẽ và khiến mình đạt mục tiêu mình đề ra nhanh hơn. 

Vậy chúng ta phải bật các bếp lò nào đây nếu chỉ có thể bật tối đa hai bếp mà thôi? 

Nếu là Gia Đình & Bạn Bè – mình sẽ có nhiều thời gian xây đắp, vung vén cho gia đình và kết nối với bạn bè nhiều hơn. Nhưng như vậy thì lấy đâu ra thu nhập để chu cấp vợ chồng con cái hoặc đi hẹn hò với nhóm bạn được đây?

Nếu là Sức Khoẻ & Công Việc – vậy thì mình sẽ là hình mẫu của người sống lối sống chuẩn mực. Sáng tập gym rồi đi làm, tối về tập gym rồi đi ngủ. Cứ hết mình ra sức ở công sở rồi tối mướt mát mồ hôi trong phòng tập. Nhưng mà như vậy thì thời gian đâu để mà đi hẹn hò đây? 

Chúng ta có thể đi lòng vòng ở rất nhiều tổ hợp bếp khác nhau, cơ mà dù là bật bếp nào luôn có những mâu thuẫn “nhưng mà…” 

Mình nghĩ thay vì gọi là tìm kiếm sự cân bằng, có lẽ trước tiên phải nói là chọn lựa sự ưu tiên. Và mọi lựa chọn đều có cái giá của nó – với mình khái niệm này mang tính thực tế nhiều hơn “work-life balance.” Bởi vì sự thật rằng chúng ta sẽ không thể có tất cả ở cùng một thời điểm khi chúng ta bị giới hạn về thời gian và sức lực. Thay vì mình cứ phải nghĩ ngợi nên bật bếp nào, thì nên tự hỏi bản thân mình ở ngay lúc này đang ưu tiên điều gì. 

Với mình, khi mình ở độ tuổi vừa ra trường, đó là khi chúng ta bắt đầu bước vào đời, bắt đầu học hỏi, cọ xát, gặp gỡ nhiều điều mới mẻ. Đặc biệt đây là lúc mình vẫn còn tràn trề sức khoẻ, tự do, phóng khoáng. Đây là thời điểm mà mình nghĩ là ai cũng muốn trau dồi thêm kiến thức, cống hiến hết sức cho sự nghiệp và các mục tiêu cá nhân khác. Mục đích của người trẻ cho dù như thế nào thì cũng hướng đến một điểm chung là phát triển sự tích cực, luôn tìm hướng đi lên chứ không phải bị tụt hậu về phía sau.. Ở tuổi này, theo mình dù bạn bật bếp nào cũng nên đầu tư thêm vào Công Việc. 

Thật ra mong muốn có một sự cân bằng giữa công việc và đời sống không sai, ai mà không muốn có không gian riêng để làm những điều mình thích đâu? Nhưng với các bạn trẻ vừa đi làm, nếu hỏi mình lời khuyên cho các bạn là gì, thì mình nghĩ rằng “work-life balance” không nên là một từ nên có trong từ điển của người trẻ đang độc thân. Bởi ở thời điểm này thứ chúng ta có duy nhất là thời gian và năng lượng, còn lại cái gì cũng ít thậm chí còn là không có. Nên cơ hội để học nhiều hơn mỗi ngày, làm thêm mỗi ngày thì phải chớp lấy trước khi tuột đi mất đúng không? 

Ơ mà làm gì thì làm, dù là không cân bằng hoàn hảo 50 – 50 cũng nên có thời gian cho bản thân mình nhé. Nếu mà dồn hết vào công việc và kéo dài căng thẳng sẽ càng tệ hơn nữa, nên hãy lựa chọn và phân bố sức lực, tâm trí, thời gian hợp lý hợp tình với bản thân mình nhé.

Love,
Van